1. Ana Sayfa
  2. Matematik ve Geometri
  3. Trigonometrinin Doğuşu

Trigonometrinin Doğuşu

trigonometri-bublogta
1

17. yy’da cebirsel gösterimlerle matematiğe giren trigonometrinin kökeni oldukça eski. İÖ 2000 – 3000 yıllarında hesaplamalarda kullanılmaya başlanmıştır. Örneğin; Mezopotamya’da Babiller, daireyi astronomi bilimi ile ilgili olarak 60’a bölmüşler, bir yılda 360 gün olduğunu hesaplamışlardır. Mevsimlerin tekrarı da bu periyod içinde gerçekleşir. Eski Mısır’da da trigonometri, astronomi (güneş saati) ve arazi hesaplamalarında (haritacılık) rol oynamıştır. Ahmes papirüsünde (İÖ 1550) piramitlerin ölçümüyle ilgili beş problemin çözümünde kullanılmış fakat adı trigonometri olarak ifade edilmemiştir.
İlk çağlarda yapılan çalışmalarda;
Yunan bilgini Astronom Hipparchus bir kiriş cetveli kullanmıştır. Menelaos, küresel trigonometri alanında Hipparchus’un çalışmalarını genişletmiştir. İskenderiyeli Ptolémee’nin büyük eseri ALMAGEST’te yaptığı çalışmaları yazmıştır. Anaximander’in (İÖ 575) güneş saatini Isparta’da yaptığı söylenir.
Thales (İÖ 650 – Söke-Milet) ölçümlerinde trigonometriden yararlanmıştır.
Yunanlılar hesaplamalarda kirişten yararlanıyorlardı. Hintliler bunun yerine (sinüs) kullanmışlardır. Sinüs kelimesi, Sanskritçe kelimenin Arapçaya yanlış tercümesi ve daha sonra 12. yy’da Tivolili Plato tarafından Latinceye aynen çevrilmesi sonucu oluşmuştur. Kosinüs ise 15. yy ortalarında kullanır hale gelmiştir.
9. yy’da Arap bilgin El Battani, batıya sinüsü tanıtmış, tanjant, kotanjant fonksiyonlarını ve küresel üçgendeki kosinüs teoremini bulmuştur. 9. yy’da aynı şekilde Ebulvefa, tanjant cetvelini hazırlamıştır.
13. yy’da trigonometri İranlı bilgin Nasiriddin-i Tusi ile bir bilim dalı haline gelir. 15. yy’da bu çalışmaları benzer olarak Regiomonatus yapmaya başlar.
Fransız matematikçi Viete küresel üçgendeki bilgileri kutupsal üçgene uygulamış ve sin, cos’u ifade etmiştir. 17. yy’da logaritmanın icadı ile hesaplamalar kolaylaşır.
18. yy’da Euler, trigonometri formüllerinin yazılış ve kuruluşuna katkı yapar. Örneğin; üçgenin kenarlarının a, b, c ile; açılarının A, B, C ile gösterilişi ona aittir.
Daha sonraları Lambert, Lagrange, Gauss, Bessel ve birçok bilim adamı önemli katkılarda bulunurlar.

Trigonometrinin kullanım alanlarına bakacak olursak; trigonometriyi kullanan bazı dallar şunlardır: jeofizik, kristalografi, ekonomi (özellikle de finansal pazarların analizinde), elektrik mühendisliği, elektronik, jeodezi, makine mühendisliği, meteoroloji, müzik kuramı, sayı kuramı (ve dolayısıyla kriptografi), oşinografi (okyanus bilimi), farmakoloji (eczacılık), optik, fonetik, olasılık kuramı, psikoloji, sismoloji… Birçok kişi tarafından sadece matematikte hesaplama olarak görülen trigonometri, uygulamaları astronomide görülmekle beraber fizik, meteoroloji, uçak yapımı ve uçakların yol alışları gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Trigonometrinin sadece matematikle sınırlı olmadığı, birçok alanın, yapının temelini ve hatta yaşamımızı oluşturduğunu göstermektir. Günümüzde dünya harikaları arasında sıralanan Mısır Piramitleri, Pisa Kulesi vb. Ayrıca meridyenler ve uzay hesaplamalarında da birçok kullanım alanı vardır.

Yorum Yap
Yazı Kaynakları
http://trigonometrited.blogspot.com/2011/04/trigonometri.html

Yorum Yap