İlginizi Çekebilir
Instagram post by Siir Sokakta • Nov 17, 2017 at 1_52pm UTC
  1. Ana Sayfa
  2. Hayata Dair
  3. Bilmeyenler İçin Enflasyon Nedir?

Bilmeyenler İçin Enflasyon Nedir?

enflasyon_bublogta

Haberlerde ve gazetelerde sürekli duyduğumuz bir kelime var, enflasyon. Para ile ilgili olduğu kesin ama ”Nedir bu enflasyon?” hadi gelin bakalım. Enflasyon piyasadaki malların ve hizmetlerin fiyatlarının artmasıdır. Örneğin geçen sene beş liraya aldığınız dondurmanın fiyatının bu sene yedi lira olduğunu düşünün. Enflasyon artınca çoğu insan ürünün fiyatı artmış diye düşünür ama aslında işin doğrusu paranızın değer kaybettiğidir. Geçen sene dondurma almak için beş lira ödüyordunuz, bir başka deyişle beş tane bir lira vererek dondurma alıyordunuz. Bu sene ise aynı dondurmaya yedi tane bir lira vermelisiniz. Bu, bir liralarınızın alım gücünün düştüğünü gösterir yani elinizde tuttuğunuz bir liralar geçen sene olduğu kadar değerli değiller. İşte dondurmanın fiyatındaki bu artışa, başka bir değişle paramızın alım gücünün düşmesine enflasyon denir.

Peki dondurma aynı dondurma olmasına rağmen fiyatı neden artar?

Piyasada fiyatlar genellikle iki sebepten artar. Üretim maliyetleri arttığı için ya da ürüne olan talep arttığı için. Maliyetler artınca fiyatların artması mantıklı mesela sütün fiyatı artınca dondurmanın zamlanması gibi. Fiyatların artmasının bir diğer sebebi ise talebin artmasıdır. Gelin bunu da bir örnekle anlatmaya çalışalım: Diyelim ki bu kasabada sadece on kişi yaşıyor olsun ve bu on kişinin ekmek alabilecekleri bir tane de ekmek fırını olsun. Bu on kişinin tamamının karınlarını doyurmak için fırıncının ürettiği ekmeğe ihtiyaçları var ama sadece beş kişinin bir işi ve ekmek alacak parası var, diğer beş kişi ise çalışmıyor ve para kazanamıyor. Kasabanın fırıncısı her gün sadece beş tane ekmek üretebiliyor ve bu ekmekleri parası olan kişilere tanesi üç liradan satıp her gün toplamda on beş lira kazanıyor. Bu durum parası olmayanlar için üzücü gibi görünse de fırıncı ürettiği ekmeklerin tamamını satabildiği için gayet mutlu. Şimdi durumu biraz değiştirelim diyelim ki bir gün işsiz beş kişiden birisi daha iş buluyor ve para kazanmaya başlıyor Bu durumda ekmeğe para verebilecek altı kişi oldu oysa ki fırıncı sadece beş ekmek üretebiliyor. Fırıncı hemen bu talep artışını fark ediyor ve ürettiği ekmek sayısını artırmak için biraz daha fazla çalışıp kendisini zorlayarak altı ekmek üretmeye başlıyor. Fırıncı üretimi artırdığı için de artık altı kişi karnını doyurabiliyor. Varsayalım ki bir gün geriye kalan dört kişi de iş buldu, para kazanmaya başladı. Bu durumda on kişi de ekmek alabilecek paraya sahip oldu. Oysaki fırıncı şu anda sadece altı ekmek üretebiliyor. Fırıncı on kişinin de ekmek almak istediğini görünce heyecanlanıyor. Eğer toplam on ekmek üretebilirse her gün otuz lira para kazanabileceğini fark ediyor ve üretimi altıdan ona çıkarmayı istiyor ama ne yaparsa yapsın altıdan daha fazla ekmek üretemiyor. Çünkü fırıncının on tane ekmek üretebilmek için yeni fırın alması ve daha fazla adam çalıştırması gerekiyor. Ne yaparsa yapsın üretimi ona çıkaramayacağını anlayan fırıncı daha fazla para kazanabilmek için ekmek fiyatını artırmaya karar veriyor. Çünkü fırıncı ”Eğer on ekmek üretebilseydim otuz lira kazanacaktım ama ben sadece altı ekmek üretebiliyorum. Bu kadar ekmek almak isteyen olduğuna göre ben bu ekmeğin fiyatını beş liraya da çıkarsam mutlaka birileri olacaktır.” diye düşünüyor ve ertesi gün ekmek fiyatını üç liradan beş liraya çıkarıyor. Ertesi gün fırına ekmek almak için gelen insanlar yeni fiyat etiketini görünce şaşırıyorlar. Beş lirayı çok bulan dört kişi ekmek almaktan vazgeçiyor ve gidiyor. Kalanlar ise fiyat artışına rağmen ekmeğe beş lira veriyorlar. Fırıncı altı kişiye beş liradan ekmek satarak toplamda otuz lira para kazanmaya başladı bile. Ekmek aynı ekmek olmasına rağmen sadece talep artışından dolayı fiyat arttı. İşte ekonomide bu duruma da talep kaynaklı enflasyon denir. Fiyat artışları hep olur. Aslında bir bakıma ekonomi için de iyidir ama eskilerin dediği gibi, fazlası zarardır.

Yorum Yap

Yorum Yap